ماجرا چیه؟

می‌خواهیم Mattermost را طوری آماده کنیم که اگر سرور داخل ایران به اینترنت بین‌المللی وصل نبود، باز هم بتوانیم آن را راه بیندازیم.

ایده ساده است:

1. روی لپتاپ، داخل WSL، یک باندل کامل می‌سازیم.
2. داخل باندل، پکیج‌های deb لازم، ایمیج‌های Docker، فایل compose و اسکریپت نصب را می‌گذاریم.
3. باندل را با scp می‌بریم روی سرور ایران.
4. روی سرور ایران، بدون نیاز به Docker Hub و بدون نیاز به repoهای اینترنتی، Mattermost را اجرا می‌کنیم.

در این آموزش فرض می‌کنیم لپتاپ به اینترنت بین‌المللی دسترسی دارد، ولی سرور ایران ممکن است نداشته باشد.

یک نکته خیلی مهم قبل از شروع

نسخه Ubuntu داخل WSL باید با نسخه Ubuntu روی سرور یکی باشد. معماری هم باید یکی باشد. مثلا اگر سرور Ubuntu 22.04 amd64 است، بهتر است WSL هم Ubuntu 22.04 amd64 باشد.

روی WSL بزن:

lsb_release -a
dpkg --print-architecture

روی سرور هم بزن:

lsb_release -a
dpkg --print-architecture

اگر نسخه Ubuntu یا architecture یکی نبود، باندل apt ممکن است درست کار نکند.

پیش‌نیاز روی WSL

اول وارد WSL شو. اگر Docker داخل WSL کار نمی‌کند، ساده‌ترین راه این است که Docker Desktop را روی ویندوز نصب کنی و integration مربوط به همان distro را فعال کنی.

بررسی:

docker version
docker compose version

اگر docker کار نکرد، اول Docker را برای WSL درست کن. بدون Docker نمی‌توانیم ایمیج‌ها را pull و save کنیم.

چند ابزار پایه را هم نصب می‌کنیم:

sudo apt-get update
sudo apt-get install -y apt-utils ca-certificates curl rsync tar gzip openssl

apt-ftparchive اسم پکیج نیست. با نصب apt-utils در دسترس قرار می‌گیرد.

بررسی:

command -v apt-ftparchive

اگر خروجی نداشت:

sudo apt-get install --reinstall -y apt-utils
dpkg -L apt-utils | grep apt-ftparchive

تنظیم نسخه‌ها

برای نصب آفلاین، بهتر است از latest استفاده نکنیم. نسخه‌ها را مشخص می‌کنیم تا بعدا هم بدانیم دقیقا چه چیزی نصب شده.

export MATTERMOST_IMAGE="mattermost/mattermost-team-edition:10.5"
export POSTGRES_IMAGE="postgres:16-alpine"
export BUNDLE_DIR="$HOME/mattermost-offline-bundle"

اگر خواستی نسخه Mattermost را عوض کنی، همینجا عوضش کن.

ساخت ساختار باندل روی WSL

rm -rf "$BUNDLE_DIR"
mkdir -p "$BUNDLE_DIR/apt-repo/partial"
cd "$BUNDLE_DIR"
chmod 755 "$BUNDLE_DIR" "$BUNDLE_DIR/apt-repo" "$BUNDLE_DIR/apt-repo/partial"

دانلود پکیج‌های deb لازم

اینجا فقط چیزهایی را می‌گیریم که برای نصب و اجرا لازم داریم، نه کل پکیج‌های نصب‌شده روی سیستم را.

cd "$BUNDLE_DIR"
sudo apt-get clean
rm -f apt-repo/*.deb

sudo apt-get update

sudo DEBIAN_FRONTEND=noninteractive apt-get -y --download-only install \
  -o Dir::Cache::archives="$BUNDLE_DIR/apt-repo" \
  docker.io \
  docker-compose-v2 \
  ca-certificates \
  curl \
  ufw \
  rsync \
  apt-utils

بررسی:

ls -1 "$BUNDLE_DIR"/apt-repo/*.deb 2>/dev/null | wc -l

اگر عدد 0 بود، یعنی debها دانلود نشده‌اند. در این حالت معمولا مشکل از repo، شبکه یا یکی نبودن نسخه Ubuntu است.

ساخت APT repo آفلاین

cd "$BUNDLE_DIR/apt-repo"
apt-ftparchive packages . > Packages
gzip -kf Packages

بررسی:

ls -lh "$BUNDLE_DIR"/apt-repo/Packages*

باید حداقل Packages و Packages.gz را ببینی.

pull کردن ایمیج‌های Docker

اینجا هنوز روی WSL هستیم و اینترنت بین‌المللی داریم.

docker pull "$POSTGRES_IMAGE"
docker pull "$MATTERMOST_IMAGE"

بررسی:

docker images --format "table {{.Repository}}\t{{.Tag}}\t{{.Size}}"

ذخیره ایمیج‌ها داخل باندل

docker save -o "$BUNDLE_DIR/docker-images.tar" \
  "$POSTGRES_IMAGE" \
  "$MATTERMOST_IMAGE"

بررسی:

ls -lh "$BUNDLE_DIR/docker-images.tar"

ساخت پسورد دیتابیس

یک پسورد برای PostgreSQL می‌سازیم و داخل فایل .env می‌گذاریم. این فایل همراه باندل به سرور منتقل می‌شود.

cd "$BUNDLE_DIR"
POSTGRES_PASSWORD_VALUE="$(openssl rand -base64 32 | tr -d '\n')"
cat > .env <<EOF
POSTGRES_USER=mmuser
POSTGRES_PASSWORD=$POSTGRES_PASSWORD_VALUE
POSTGRES_DB=mattermost
MATTERMOST_IMAGE=$MATTERMOST_IMAGE
POSTGRES_IMAGE=$POSTGRES_IMAGE
EOF
chmod 600 .env

بررسی:

ls -lh "$BUNDLE_DIR/.env"

ساخت فایل compose

cat > "$BUNDLE_DIR/compose.yaml" <<'EOF'
services:
  mm-db:
    image: ${POSTGRES_IMAGE}
    container_name: mm-db
    restart: unless-stopped
    environment:
      POSTGRES_USER: ${POSTGRES_USER}
      POSTGRES_PASSWORD: ${POSTGRES_PASSWORD}
      POSTGRES_DB: ${POSTGRES_DB}
    volumes:
      - mm-db-data:/var/lib/postgresql/data

  mm-app:
    image: ${MATTERMOST_IMAGE}
    container_name: mm-app
    restart: unless-stopped
    depends_on:
      - mm-db
    ports:
      - "8065:8065"
    environment:
      MM_SQLSETTINGS_DRIVERNAME: postgres
      MM_SQLSETTINGS_DATASOURCE: postgres://${POSTGRES_USER}:${POSTGRES_PASSWORD}@mm-db:5432/${POSTGRES_DB}?sslmode=disable&connect_timeout=10
    volumes:
      - mm-app-config:/mattermost/config
      - mm-app-data:/mattermost/data
      - mm-app-logs:/mattermost/logs
      - mm-app-plugins:/mattermost/plugins
      - mm-app-client-plugins:/mattermost/client/plugins

volumes:
  mm-db-data:
  mm-app-config:
  mm-app-data:
  mm-app-logs:
  mm-app-plugins:
  mm-app-client-plugins:
EOF

بررسی:

ls -lh "$BUNDLE_DIR/compose.yaml"

ساخت اسکریپت نصب آفلاین

این اسکریپت روی سرور ایران اجرا می‌شود. سورس‌های اینترنتی apt را موقتاً کنار می‌گذارد، repo آفلاین داخل باندل را فعال می‌کند، Docker را از همان debها نصب می‌کند، ایمیج‌ها را load می‌کند و Mattermost را بالا می‌آورد.

cat > "$BUNDLE_DIR/install-offline.sh" <<'EOF'
#!/usr/bin/env bash
set -euo pipefail

BUNDLE_DIR="$(cd "$(dirname "$0")" && pwd)"
APT_REPO_DIR="$BUNDLE_DIR/apt-repo"
DOCKER_TAR="$BUNDLE_DIR/docker-images.tar"
COMPOSE_FILE="$BUNDLE_DIR/compose.yaml"
ENV_FILE="$BUNDLE_DIR/.env"

echo "[1/9] Sanity checks..."
test -d "$APT_REPO_DIR"
test -f "$APT_REPO_DIR/Packages.gz"
test -f "$DOCKER_TAR"
test -f "$COMPOSE_FILE"
test -f "$ENV_FILE"

echo "[2/9] Fix permissions for _apt sandbox..."
chmod 755 /opt || true
chmod 755 "$BUNDLE_DIR" "$APT_REPO_DIR" || true
mkdir -p "$APT_REPO_DIR/partial"
chmod 755 "$APT_REPO_DIR/partial" || true

echo "[3/9] Configure APT to use offline repo..."
mkdir -p /etc/apt/sources.list.d /etc/apt/disabled-sources
cat > /etc/apt/sources.list.d/offline-bundle.list <<EOL
deb [trusted=yes] file:$APT_REPO_DIR ./
EOL

echo "[4/9] Disable online APT sources..."
find /etc/apt/sources.list.d -maxdepth 1 -type f \
  ! -name "offline-bundle.list" \
  -exec mv -v {} /etc/apt/disabled-sources/ \; 2>/dev/null || true

test -f /etc/apt/sources.list && mv -v /etc/apt/sources.list /etc/apt/disabled-sources/sources.list.bak 2>/dev/null || true

echo "[5/9] APT update from offline repo..."
apt-get clean
rm -rf /var/lib/apt/lists/*
apt-get update

echo "[6/9] Install required packages from offline repo..."
DEBIAN_FRONTEND=noninteractive apt-get -y install \
  docker.io \
  docker-compose-v2 \
  ca-certificates \
  curl \
  ufw \
  rsync \
  apt-utils

systemctl enable --now docker

echo "[7/9] Load Docker images..."
docker load -i "$DOCKER_TAR"

echo "[8/9] Start Mattermost..."
cd "$BUNDLE_DIR"
docker compose --env-file "$ENV_FILE" -f "$COMPOSE_FILE" up -d

echo "[9/9] Open firewall port if ufw is active..."
if command -v ufw >/dev/null 2>&1; then
  ufw allow 8065 || true
  ufw reload || true
fi

echo "Done."
EOF

chmod +x "$BUNDLE_DIR/install-offline.sh"

تست کامل بودن باندل قبل از tar

cd "$BUNDLE_DIR"

test -f apt-repo/Packages.gz
test -f docker-images.tar
test -f compose.yaml
test -f install-offline.sh
test -f .env

ls -1 apt-repo/*.deb 2>/dev/null | wc -l
ls -lh apt-repo/Packages.gz
ls -lh docker-images.tar
ls -lh compose.yaml
ls -lh install-offline.sh
ls -lh .env

مطمئن شو ایمیج‌ها روی WSL وجود دارند:

docker image inspect "$POSTGRES_IMAGE" >/dev/null
docker image inspect "$MATTERMOST_IMAGE" >/dev/null

خروجی گرفتن tar نهایی

cd "$HOME"
tar -czf mattermost-offline-bundle.tar.gz mattermost-offline-bundle
ls -lh "$HOME/mattermost-offline-bundle.tar.gz"

محتوای tar را هم چک کن:

tar -tzf "$HOME/mattermost-offline-bundle.tar.gz" | grep -E 'docker-images.tar|compose.yaml|install-offline.sh|apt-repo/Packages.gz|\.env'

خب. حالا یک فایل داریم که می‌توانیم روی سرور ایران استفاده کنیم.

انتقال فایل به سرور ایران

روی WSL:

scp -P PORT "$HOME/mattermost-offline-bundle.tar.gz" root@SERVER_IP:/root/

به جای PORT پورت SSH و به جای SERVER_IP آی‌پی سرور را بگذار.

بازکردن فایل روی سرور

از اینجا به بعد روی سرور ایران هستیم.

ssh -p PORT root@SERVER_IP

cd /root
tar -xzf mattermost-offline-bundle.tar.gz

انتقال باندل به /opt

rm -rf /opt/mattermost-offline-bundle
mkdir -p /opt/mattermost-offline-bundle
rsync -a /root/mattermost-offline-bundle/ /opt/mattermost-offline-bundle/

chown -R root:root /opt/mattermost-offline-bundle
chmod 755 /opt
chmod -R a+rX /opt/mattermost-offline-bundle
chmod 600 /opt/mattermost-offline-bundle/.env

از اینجا به بعد با /opt/mattermost-offline-bundle کار می‌کنیم.

اجرای نصب آفلاین

cd /opt/mattermost-offline-bundle
./install-offline.sh

اگر این مرحله درست انجام شود، نباید به Docker Hub یا repoهای آنلاین Ubuntu نیاز داشته باشی.

تست نهایی

بررسی کانتینرها:

docker ps

باید ببینی:

mm-db
mm-app

اگر ندیدی، اول کانتینرهای متوقف‌شده را هم ببین:

docker ps -a

بعد لاگ‌ها را چک کن:

cd /opt/mattermost-offline-bundle
docker compose --env-file .env -f compose.yaml logs --tail=100

اگر اصلاً mm-db و mm-app ساخته نشده‌اند، یعنی compose.yaml داخل باندل نبوده، ایمیج‌ها load نشده‌اند، یا docker compose درست اجرا نشده است.

تست HTTP:

curl -I http://127.0.0.1:8065

اگر 200 یا 302 گرفتی، یعنی Mattermost جواب می‌دهد.

دسترسی از بیرون

در مرورگر:

http://SERVER_IP:8065

اگر صفحه باز نشد، این‌ها را چک کن:

ss -lntp | grep 8065
ufw status

همچنین در پنل VPS مطمئن شو پورت 8065 بسته نشده باشد.

خطاهای رایج

خطای Unable to locate package apt-ftparchive

apt-ftparchive پکیج جدا نیست. این دستور با apt-utils نصب می‌شود.

در WSL بزن:

sudo apt-get update
sudo apt-get install -y apt-utils
command -v apt-ftparchive

Docker داخل WSL کار نمی‌کند

بررسی:

docker version

اگر به Docker daemon وصل نشد، Docker Desktop را روی ویندوز نصب کن و WSL integration را برای همان distro فعال کن.

روی سرور، apt دنبال اینترنت می‌گردد

یعنی سورس‌های آنلاین کامل غیرفعال نشده‌اند یا offline-bundle.list درست ساخته نشده است.

بررسی:

cat /etc/apt/sources.list.d/offline-bundle.list
ls /etc/apt/sources.list.d/
apt-get update

در خروجی apt-get update باید فقط مسیر file:/opt/mattermost-offline-bundle/apt-repo را ببینی.

mm-db و mm-app را نمی‌بینم

اول ببین کانتینرها اصلاً ساخته شده‌اند یا نه:

docker ps -a

بعد لاگ بگیر:

cd /opt/mattermost-offline-bundle
docker compose --env-file .env -f compose.yaml logs --tail=100

اگر image پیدا نشد، یعنی docker load -i docker-images.tar درست انجام نشده است.

نسخه Ubuntu در WSL و سرور فرق دارد

در این حالت ممکن است debها نصب نشوند. بهتر است WSL را با همان نسخه Ubuntu سرور بسازی و باندل را دوباره تولید کنی.

اگر پیشنهادی برای اصلاح پست دارید، می‌تونید از طریق دکمه‌ی "پیشنهاد اصلاح متن" وارد ریپازیتوری وبلاگ در github بشید و تغییرات مورد نظرتون رو پیشنهاد بدید.

منابع

Mattermost